Beelden van die gebeurtenis zijn iconisch, maar in ons rijke archief vonden we nog meer bijzonder en zelden vertoond materiaal van voor en na afloop van het toernooi. Het is nog altijd de moeder aller houdgrepen. Met een omklemming waaruit geen ontsnappen mogelijk blijkt, maakt Geesink zich op 23 oktober 1964 in één klap onsterfelijk. Niet de ongenaakbaar geachte thuisfavoriet Akio Kaminaga, maar een 30-jarige bouwvakker uit Utrecht laat zich in de Budokan van Tokio kronen tot olympisch kampioen in de open klasse.
Judo, Japans voor 'zachte weg', staat in 1964 voor de eerste maal op het olympisch programma. Die vrijdag, de voorlaatste dag van de Spelen, moet voor het gastland het onbetwiste hoogtepunt van het tweeweekse evenement worden. Japan verheugt zich op een glorieuze dag. In de prestigieuze open klasse kan het goud Kaminaga simpelweg niet ontgaan, is het idee.
Hij is niet alleen de regerend Japans kampioen op het koningsnummer van het judo, in het land waar de sport is uitgevonden is hij bij voorbaat uitgeroepen tot nationaal symbool van onoverwinnelijkheid. Na thuiszeges in het licht-, midden- en zwaargewicht moet Kaminaga in Tokio de vierde Japanner worden die judogoud in de wacht sleept. In de open klasse moet de snelle en behendige Japanner het onfeilbare karakter van het gastland op de tatami onderstrepen.
Negen minuten lang gelooft Japan in het perfecte sprookje. Tot Geesink, 1.98 meter en ruim 120 kilogram zwaar, het grondgevecht - zijn grote specialiteit - in de strijd gooit. Op het moment dat de 28 centimeter kleinere Kaminaga na een mislukte worp op de mat belandt, reageert de Nederlander met een vlijmscherpe transitie. Een perfect uitgevoerde kesa-gatame, de sjaalhoudgreep, dompelt in tien seconden tijd een complete natie in rouw.
In 2024 was er op 23 oktober een herdenkingsmoment op Papendal voor het olympisch goud van Anton Geesink. Luttele tellen na de uitschakeling van Kaminaga slaagt Geesink erin de harten van de Japanners te veroveren. Met een resoluut handgebaar voorkomt hij dat zijn entourage de heilige judomat bestormt. Met het respecteren van de ongeschreven judoregels groeit in Japan ook het respect voor de Nederlander.
Voldoende om de Japanse tranen te drogen is het niet. Vrijdag 23 oktober 1964 is de dag waarop Geesink als eerste judoka van buiten Japan wordt gekroond tot olympisch kampioen. Maar in het mondiale judo staat het, zelfs 62 jaar na dato, nog altijd te boek als 'de dag waarop Japan weende'.
